Lý thuyết

Xahoihoc.info - Lý thuyết Nhóm im lặng (Muted Group Theory, viết tắt là MG) có nguồn gốc từ lĩnh vực nhân học văn hóa (cultural anthropology). Nó đề cập đầu tiên[1] từ quan điểm của nhà nhân học văn hóa Edwin Ardener (1968) với tác phẩm “Niềm tin và Vấn đề của phụ nữ”. Ông cho rằng khi nghiên cứu, các nhà nhân học thường hướng tới mô tả văn hóa dưới dạng các đăc trưng nam giới (Ardener, 1978).[2] Ngôn ngữ thực tế của xã hội vốn cố hữu là mang thiên kiến nam giới, do đó tiếng nói của phụ nữ bị triệt tiêu hoặc im lặng. Từ đó Ardener cho rằng phụ nữ bị bất lực (inbility) khi diễn đạt rõ ràng về bản thân mình trước cách nói của nam giới.[3] Shirley Ardener, với tác phẩm “Nhận thức về phụ nữ” (1975) đã bổ sung vào quan điểm của chồng mình khi gọi phụ nữ là...

Xahoihoc.info - Nhân đọc một số bài viết về giáo dục đại học trên tuanvietnamnet chúng tôi xin giới thiệu với quý vị và các bạn bài viết của PGS.TS Lê Ngọc Hùng giới thiệu về triết lý xã hội học về sự phát triển của giáo dục Việt Nam hiện nay.

Xahoihoc.info-Vừa qua, BBT Xahoihoc.info đã nhận được lời đề nghị của bạn Chu Thị Thúy, học viên cao học ở Trường ĐHKHXH&NV,ĐHQGHN, về chủ đề "Xã hội công dân/xã hội dân sự" (Civil society). Nhân đây chúng tôi xin giới thiệu với bạn Thúy và các bạn bài viết của PGS.TS Trần Hữu Quang. Câu hỏi nghiên cứu của tác giả là: Lòng tin giữa con người với nhau đóng vai trò gì trong đời sống xã hội ? Đâu là nguyên nhân của tình trạng suy thoái đạo đức và lòng tin trong xã hội ? Tại sao phải đặt ra vấn đề xây dựng lại xã hội dân sự ?[1] Tất cả những câu hỏi này sẽ được PGS.TS Trần Hữu Quang tìm cách giải quyết qua bài viết ngắn này.

Xahoihoc.info - Thật may mắn là chúng tôi có dịp được nghe GS Tô Duy Hợp nói chuyện về đứa con mạng nặng đẻ đau của mình. “Đứa con” mà GS “hoài thai” từ những năm 70 của thế kỷ XX và sau bao nhiêu trăn trở, trằn trọc và day dứt, GS đã quyết định đặt tên cho “đứa con” của mình – và có lẽ là “đứa con đầu tiên” của ngôi nhà xã hội học Việt Nam – tên là Lý thuyết Khinh Trọng.

Xahoihoc.info: Ở Việt Nam đã có lý thuyết xã hội học của riêng mình chưa? Nếu quý vị và các bạn đặt câu hỏi như vậy thì xahoihoc.info xin trân trọng trả lời: Có rồi. Đó là lý thuyết gì? Đó là lý thuyết Khinh Trọng. Nhà sáng lập lý thuyết này là ai? Đó chính là GS.TS Tô Duy Hợp. Ông là ai?

Xahoihoc.info - Xahoihoc.info đã có dịp giới thiệu với quý vị và các bạn một số bài viết về vốn xã hội. Kì này, chúng tôi muốn giới thiệu một bài viết mang tính tổng quan về các cách tiếp cận nghiên cứu xã hội dân sự của PGS.TS Lê Ngọc Hùng

Xahoihoc.info: Thiếu sót của nền khoa học Việt Nam chính là khả năng sản sinh ra các lý thuyết. Cho đến nay, hầu như trong tất cả các ngành khoa học, chúng ta chỉ là những người tiếp nhận từ bên ngoài các lý thuyết và sử dụng chúng. Hiếm có nhà khoa học nào ở Việt Nam có thể sáng tạo ra lý thuyết cho riêng mình. Tình trạng “khó sinh” đó làm cho ở Việt Nam “thiếu đói” nghiêm trọng về lý thuyết. Nhiều nhà giảng viên, học giả nghiên cứu khoa học mà như thiếu đôi mắt dẫn đường. Họ rất hay bị rối trong một mớ bòng bong và tăm tối từ các vấn đề xã hội.

Xahoihoc.Info - Vốn xã hội có liên hệ mật thiết với các khái niệm khác như vốn con người (human capital) và mạng lưới xã hội (social network). Bằng phân tích mạch lạc, mô hình minh họa rõ ràng, PGS.TS Lê Ngọc Hùng đã trình bày mối liên hệ giữa vốn xã hội, vốn con người và mạng lưới xã hội thông qua việc khảo cứu lý thuyết và một nghiên cứu hiện có tại Việt Nam. Bài viết được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu con người, số 4(37), 2008. Tr 45-54. Mời quý vị tham khảo.

Xahoihoc.Info - Miễn là con người thì ai cũng thuộc về một mạng lưới xã hội nào đó, có cho mình những mối quan hệ xã hội nào đó, từ thân thích như bố mẹ, ông bà, anh em ta, tới những mối quan hệ yếu hơn như quan hệ đồng nghiệp, bạn bè, và cả người lạ nữa. Và cũng miễn là con người thì sống phải dựa vào các quan hệ của mình. Các mối quan hệ và mạng lưới xã hội mang lại cho cá nhân tri thức, quyền lực, sức mạnh để đạt các mục tiêu trong cuộc sống. Mời quý vị và các bạn tham khảo một nghiên cứu của học giả Trần Hữu Quang về vốn xã hội.

Để tiếp tục đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi: Làm sao lựa chọn và sử dụng lý thuyết hiệu quả trong vai trò hướng đẫn và chỉ đạo nghiên cứu? Kỳ này chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới quý vị và bạn đọc một bài viết giới thiệu và phân tích về "Lý thuyết trung bình trong xã hội học". Lý thuyết trung bình chính là con đường đi giữa lý thuyết lớn (grand theory) và các nghiên cứu thực nghiệm (experimental studies), hay là sợi dây gắn kết cái chung, cái trừu tượng với cái cụ thể. Với kinh nghiệm nghiên cứu và giảng dạy của mình, PGS. TS Nguyễn Quý Thanh đã trình bày tổng quan ngắn gọn và rõ ràng về nguồn gốc thuật ngữ, nội dung và ý nghĩa của lý thuyết trung bình, đặc biệt về lý thuyết trung bình trong nghiên cứu xã hội học ở Việt Nam hiện nay. Phần kết luận của tác giả gợi mở đường hướng nghiên cứu ứng dụng lý thuyết trung bình. Kính mời quý vị và các bạn tham khảo.